Büyükşehir yönetiminin Ulus‘ta bugüne kadar yaptığı yanlışların son halkası olan yeni plan, Cumhuriyet tarihinin miraslarını yok edecek...

Ankara kenti, özenle korunması gereken değerlerinin Büyükşehir Belediyesi eliyle (sistemli biçimde) yok edildiği, talihsiz bir süreç yaşamaktadır. Ankara Büyükşehir Belediyesi, "en büyük", "en kısa sürede bitirilen" diye sıfatlandırdığı, ancak diğer yandan "kanunsuz", "plansız", "şehircilik ilkelerine, bilime ve tekniğe aykırı", "kaynak israfı yaratan" projelerini; üniversiteler, meslek odaları, demokratik kitle örgütleri, uzman bilim adamları ve duyarlı Ankaralıların tüm itirazlarına karşın sürdürmektedir. Son yıkıcı hamlelerini Ankara‘nın kalbi Ulus‘ta gerçekleştirmeye hazırlanan Belediye, Cumhuriyet binalarını yerle bir etmek/yok etmek istemektedir.

Yıkım Oyununun 1. Perdesi
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi, Ulus Tarihi Kent Merkezi‘nde geçerli planları iptal eden ve bu planların uygulanmakta olduğu alanları kapsayan "Ulus Tarihi ve Kültürel Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı"nı oluşturmuştur. Ulus‘u bir "Kentsel Dönüşüm Alanı" ilan ederek ve müdahalelerini noktasal projeler aracılığı ile başlatarak, asıl niyetinin Ulus‘u korumak değil yıkıp yeniden yapmak olduğunu göstermiştir. Odamız tarafından söz konusu Belediye Meclisi kararının iptali için açılan dava devam etmektedir.

Yıkım Oyununun 2. Perdesi
Ankara Büyükşehir Belediyesince, 5366 sayılı Kanun‘a dayanılarak, Ulus‘un da içinde bulunduğu sit alanları, "Ankara Tarihi Kent Merkezi Yenileme Alanı" ilan edilmiştir. Ardından, 5366 sayılı Kanun‘a dayanılarak ve ihale yasası dışına çıkılarak 1/5000 ve 1/1000 ölçekli "Ulus Tarihi Kent Merkezi Kentsel Yenileme Alanı Koruma Amaçlı İmar Planları" ihale edilmiştir. Oysa koruma amaçlı imar planlarının 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca ve ihale yasasına göre ihale edilmesi gerekmektedir. Usulsüz bir ihale süreci ile Ankara Büyükşehir Belediyesi açıkça ilgili kanun ve yönetmeliklere aykırı davrandığı için, Odamız tarafından söz konusu ihalenin iptali istemiyle açılan dava da devam etmektedir.

Yıkım Oyununun 3. ve Son Perdesi
Usulsüz bir ihale ile elde edilen ve sözde koruma amaçlı olduğu yalnızca adında geçen planların yapım süreci de koruma mevzuatına aykırıdır. 5366 sayılı yasaya göre kurulan ve yetkisi yenileme projelerini onaylamaktan ibaret olan Koruma Bölge Kurulu tarafından, yetki sınırları aşılarak uygun görülen planlar, Belediye Meclisi tarafından da onaylanarak askıya çıkarılmıştır.
Planlar incelendiğinde, bu planların koruma amacı gütmediği, büyük çaplı bir yenileme projeleri bütününe indirgenmiş olduğu, önceki planlara ve mevcut dokuya karşı yaklaşımında hatalar bulunduğu anlaşılmaktadır.

Hazırlatılan Plan‘ın hataları, yanlışları, eksiklikleri:
1. Planların hazırlık sürecinde mevzuatta tanımlı katılım mekanizmaları çalıştırılmamıştır. Toplantılara sınırlı sayıda katılımcı davet edilmiş ve önlerine, kapalı kapılar ardında, imar ve koruma mevzuatına aykırı bir şekilde şeffaflıktan, demokratik katılımcılıktan, bilimsellikten, bütünsellikten uzak olarak hazırlanan ve neredeyse tamamlanmış planlar sunularak mevzuata aykırı davranılmış, göstermelik toplantılarla, katılım süreci geçiştirilmiştir.
2. Ulaşım kararları koruma ilkelerini yok saymaktadır. Raylı toplu taşım dikkate alınmazken, arkeolojik sit alanında 3 katlı yeraltı kavşağı önerilebilmektedir. Bentderesinde önerilen gölet ile tüm altyapı ve ulaşım sistemi yok edilmekte, kamu kaynakları koruma ile ilgisi olmayan bir fantazi uğruna heba edilmektedir.
3. Kentsel Dönüşüm Alanları olarak belirlenen alanlarda mülkiyet durumu analiz edilmemiş, konut sayısı hesaplanmamış, hak sahiplerinin hangi koşullarda konut edinecekleri tanımlanmamış, bu alanlara ilişkin jeolojik etüt raporları ile diğer analizler plan raporunda yer almamış, bu tür analizlerin olmadığı alanlar için plan kararı üretilmemesi gerekirken, çok yüksek yoğunluklar önerilmiştir.
4. Cumhuriyet dönemini temsil eden ve iyi durumda oldukları belediye tarafında da tespit edilen binaların yıkılması önerilmektedir. Hemen hemen tümü, yarışmalar yoluyla elde edilmiş, yerli ve yabancı mimarların eserleri olan yapılardan;

· Anafartalar Çarşısı,

· Ulus İşhanı‘ndaki 13 katlı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Binası,

· Yeni yapılan Ulus Şehir Çarşısı (SümerBank yanı),

· Modern Çarşı,

· Ankara Hali,

· Türk Telekom (eski PTT) binaları,

· Gümrük Müsteşarlığı (Eski Köy İşleri Bakanlığı) 15 Katlı bina

· 100. Yıl Çarşısı

yıkılmaktadır.

Koruma Bölge Kurulu ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi‘nin onayladığı bu "Plan !" Cumhuriyet tarihinin en büyük yıkım operasyonuna yol açacaktır.
Yıkılması planlanan bu yapıların yerine ise, ekonomik ömürleri, maliyetleri, müelliflik hakları vb. hususlar göz ardı edilerek mevcut yerleşim deseni ve bölge bütününün genel dokusu ile uyuşmayan, trafik yükünü artıran, ulaşım olanaklarını aşırı zorlayan, kaça mal olacağı belli olmayan büyük rant tesisleri ve ticaret kompleksleri önerilmektedir. Atatürk‘ün 100. doğum yıldönümü anısına mimari yarışmayla yaptırılan 100. Yıl Çarşısı yıkılarak yerine Millet Çarşısı‘nın yapımı önerilmiştir. Talim Terbiye Binası, Anafartalar Çarşısı, Gümrük Müsteşarlığı, Türk Telekom binalarının yıkılarak yerine Ulus İşhanının yapımı önerilmiştir. Yürürlükteki Koruma Amaçlı İmar Planında tescil için önerilen 2 bina da yıkılarak yerine Taşhan Kapalı Çarşısı yapılmak istenmektedir. Tarihi Hacı Bayram Camii‘ meydanının ortasına, meydan kaldırılarak çarşı yapılması planlanmıştır. Ayrıca Hacı Bayram Camii‘nin görünümünü bozacak biçimde yanına yeni bir Camii önerilmesi de koruma ilkelerine aykırı bir durum oluşturmaktadır.

Tüm bu tespit ve itirazlarımızın dikkate alınmasını ve planların iptali için de yargı yoluna gitmenin kaçınılmaz hale gelmemesini umar, kamuoyuna saygılarımızla sunarız.

TMMOB Şehir Plancıları Odası Ankara Şubesi